Ga door naar hoofdcontent
BlogsReversed scenario thinking: in de praktijk (Deel 2)

Reversed scenario thinking: in de praktijk (Deel 2)

Dinsdag 13 december 2022Afbeelding Reversed scenario thinking: in de praktijk (Deel 2)

Door Barbara van Baarsel – Buro Barcode

Het event NEXPLOIT Business: ‘reversed scenario thinking’ dat we onlangs organiseerden in Huys Azië (vestiging Amsterdam School of Real estate) bestond uit twee onderdelen. In het eerste deel gaf Sander Dorleijn, directeur Business Development bij ABT, een bevlogen betoog hoe je ‘toekomstdenken’ in de praktijk kunt brengen (Reversed scenario thinking: hoe doe je dat?).

In het tweede deel gingen NEVAP-leden aan de slag met World Café-sessies* om de proef op de som te nemen.

*De werkvorm World Café is een levendige en gezamenlijke dialoog die plaatsvindt aan een aantal (in dit geval 4) tafels met daarop een groot vel papier, wat uiteindelijk als mindmap dient voor de ideeën die op tafel komen. Een tafelhost begeleidt het gesprek. Na een ronde van 15 minuten wisselen de deelnemers van tafel (de groep schuift door) en vat de host kort samen wat door de voorgaande groep besproken is en tot welke inzichten zij kwam. Het vel op tafel wordt verder ingevuld. Als alle groepen langs alle tafels zijn geweest, worden de vellen opgehangen zodat iedereen kennis kan nemen van de resultaten. De hosts proberen dan tot een synthese te komen tijdens de plenaire terugkoppeling.

In de intermezzo tussen deel 1 en 2 van het event introduceerden de vier tafelhosts het thema van hun tafel, en gaven zij aan op welke wijze ze invulling wilden geven aan hun onderdeel van de sessie. 

Tafel – Automatisering / digitalisering

René Vierkant, eigenaar Adviesbureau Vierders, is een verbinder pur sang en ondanks dat hij doelgericht is, houdt hij ook van dromen. Eén van de opdrachten tijdens een tafelronde: “Ik vind dromen heel leuk, vooral als het gaat over hoe je zaken beter krijgt. Hoe zit dat met technologie? We willen er veel mee, maar niet alles kan, mag of lukt. Ik wil graag met de deelnemers kijken naar hoe je vierkante meters naar waarde met inzet van data, asset services en robotisering vergroot.”

Tafel – Exploitatie

Norbert Bol, oprichter Building Values, was host van de tafel die ‘exploitatie vanuit het perspectief van de eigenaar’ als thema beetpakte. “En dan wil ik het met name hebben over het financiële aspect om de risico’s en kansen in een nieuw businessmodel te gieten. Welke innovaties zijn mogelijk in de toekomst op dat vlak? Kortom: welke toekomstige businessmodellen zijn mogelijk?”

Tafel – Duurzaamheid

Mayke van Dinter startte tien jaar geleden Urban Story als stedenbouwkundige. In haar werkgebied is zij altijd bezig met de gebouwde omgeving en duurzaamheid. Niet geheel onverwacht leidde zij dan ook de tafel met dat thema. “Als we het over duurzaamheid hebben is iedereen het er vaak mee eens dat we daar iets mee moeten. Maar wordt nu eens concreter, dat is de uitdaging. Ook naar de toekomst toe. Ik daag aan deze tafel iedereen uit door te filosoferen op concrete oplossingen.”

Tafel – Leefbaarheid

Jeroen Hollander, Adviseur strategie & beleid bij de Alliantie én directeur van de BerCK, diepte het thema leefbaarheid uit aan zijn tafel. “Hoewel het de neiging krijgt dat we het hebben over de fysieke omgeving van de mens gaat het ook over de context waarin we zitten. Het gaat om de mensfactor, iets wat we als vastgoedsector niet mogen vergeten.” Jeroen pakte er in zijn introductie een stapel boeken bij – van Donut Economie (Kate Raworth) tot en met Hündertwasser für Kinder (Barbara Stieff). Hij sprak vol passie over hoe je naar het verleden kunt kijken om te zien hoe over steden is nagedacht, hoe functiescheiding een rol speelde en prettige omgevingen gecreëerd werden in onder meer tuinsteden als Deventer en Renkum. Ook sprak hij over ‘huiden’ in de zin van letterlijk je eigen huid, maar ook de huid van je kleding, je huis en zelfs je buurt, wijk of stad. “Ook dat is de leefbaarheid van de mensen, de gemeente waarin je woont, het is daarom ook een huid.” Hij haalde het boek The Creative Class aan om te laten zien dat het belangrijk is om mensen te faciliteren. Om uiteindelijk bij het boek Bowling Alone (Robert D. Putnam) uit te komen in zijn verhaal: “Het wegvallen van maatschappelijke organisaties leidt ertoe dat we minder verbinding hebben. We ons alleen voelen. Bonding en bridging zijn nodig om dat terug te krijgen.”

Van dromen naar doen

Na deze bevlogen korte presentatie van Jeroen, was het aan de deelnemers om in vier rondes de in totaal vier thema’s/tafels te behandelen. Per ronde gold een andere insteek, om geen doublures te krijgen in de mindmaps op tafel:

Ronde 1: Wat is het gezamenlijke droombeeld ten aanzien van het thema?
Ronde 2: Wat is de keerzijde van dat betreffende droomscenario dat de groep ervoor heeft geformuleerd?
Ronde 3: Wat zijn de mogelijke oplossingen om dat droombeeld te realiseren?
Ronde 4: Welke stappen moeten genomen worden om het droomscenario realiteit te laten worden?

De vier groepen gingen enthousiast aan de slag en de thema’s werden met aandacht binnenstebuiten gekeerd (los van hier en nu) om écht de lessen van scenario thinking toe te passen. Na afloop gaven de tafelhosts terugkoppeling, een synthese:

‘In de toekomst hebben we geen werk meer zoals we dat kennen, dankzij technologie. Dat biedt ruimte om te doen wat we leuk vinden en waar we goed in zijn: Verbinden.

AUTOMATISERING

“Het was een leuk proces, wat startten met het formuleren van een droom. Dat lukte best aardig en als ik ‘m platsla, kwam het hierop neer: ‘in de toekomst hebben we geen werk meer zoals we dat kennen, dankzij technologie. Dat biedt ruimte om te doen wat we leuk vinden en waar we goed in zijn. Verbinden. Die verbinding kunnen we dankzij automatisering / digitalisering ook beter maken met de natuur. Airco’s in de stadions in Qatar is een voorbeeld van géén verbinding met de natuur.

Realtime data kunnen helpen om processen te versnellen, maar je kunt er tevens op forecasten. Dat kan in de toekomst allemaal slimmer waardoor we flexibeler kunnen zijn. Al deze voordelen / dromen zorgen ervoor dat we onze kwaliteit van tijd vergroten als we automatisering op de juiste manier inzetten.

De keerzijde van dit droomscenario is het idee dat iedereen mee kan doen met automatisering, terwijl in feite veel mensen afhaken. Er is angst voor het verlies van sociale verbanden, creativiteit en de afhankelijke van data. Ook zijn privacy, veiligheid en beschikkingsmacht issues die niet even opzijgeschoven kunnen worden. Bovendien is het de vraag of mensen wel behoefte hebben aan zoveel technologie, misschien is menselijke maat juist belangrijker dan ooit.

Bij de oplossingen bleek dat grenzen gesteld moeten worden om te kunnen realiseren (wet- en regelgeving; heeft de overheid daar een rol in, betalen per megabyte?). En er zou meer focus moeten zijn op dat techniek ons als mens – en niet sec het proces – helpt, om het leven van de gebruiker te verbeteren, veraangenamen. Tijdens het stappenplan om het uit te voeren gingen we van holistisch naar ‘wat ga je morgen doen’. Er is behoefte om aan de slag te gaan en wat duidelijk werd is dat het hier vooral van belang is best practices, ofwel kennis te delen. Met als suggestie om met elkaar een standaard te creëren voor bedrijf technologie. Eventueel met gebruik van blockchain om de samenwerking onderling beter te borgen.”

EXPLOITATIE

Norbert legde uit dat de stip op de horizon aan zijn tafel een wereld werd waarin businessmodellen maximaal profijt trekken van het individu maar ook van collectiviteit. “De groep erkende dat je dan een heel flexibel systeem nodig hebt om met elkaar samen te werken. Hoe organiseer je dat in de wereld van vastgoed?

Als voorbeeld: de woningnood. In feite is die er helemaal niet! Er zijn voldoende slaapkamerdeuren, we hebben het alleen niet goed verdeeld. Stel dat iemand veel ruimte over heeft, dan kun je ‘ruimte-over-belasting’ betalen en kan de starter op de woningmarkt subsidie krijgen om een slaapkamer tegen een hele goede startersprijs te verkrijgen.

We kwamen erachter dat in onze cultuur het individualisme echt enorm is doorgeslagen.

Het is een droomscenario van hoe de maximale individualiteit én collectiviteit gestimuleerd worden. Individueel omdat elk mens kan bijdragen in het systeem en collectief omdat we gezamenlijk zorgen voor minder excessen zoals een grotere kloof tussen arm en rijk. We kwamen erachter dat in onze cultuur het individualisme echt enorm is doorgeslagen.

Toch hoeft dit idee niet morgen al klaar te zijn: als 10% van de samenleving in dit systeem zou meedoen, is een groot deel van de ‘woningnood’ al opgelost en hebben we voor experimenteerruimte gezorgd om het verder door te pakken. Met airbnb is het in feite niet anders gegaan. En co-living concepten zien ook steeds vaker het daglicht. Ook dit kan prima via een blockchain. In ieder geval kwamen we er na vier rondes achter dat dit een reële strategie kan zijn en dat hierin businessmodellen ten aanzien van exploitatie aan de horizon zichtbaar zijn.”

DUURZAAMHEID

“Het was heel fijn om te zien dat alle vier de groepen aan deze tafel geen angst leken te hebben voor wat er op het gebied van duurzaamheid op ons afkomt,” begint Mayke haar wrap-up. “Sterker nog, de integratie van duurzaamheid in alle aspecten werd omarmd. De droom hing dan ook samen met het omarmen van veranderingen om ons werk te verbeteren.

De keerzijde, die al tijdens het droombeeld naar voren kwam, zat ‘m in de schaal. Op welke schaal kunnen we werken: woning, wijk, stad, land, de planeet? En hoe kun je eigendom en eigenaarschap borgen? Wie is verantwoordelijk, en ook; ‘van wie is het probleem’?  Dat waren bij ons eerder ‘vragen’ dan ‘stippen op de horizon’.

Tijdens de tweede ronde (keerzijde) kwam meer focus op vertrouwen:
– Hoe zorg je ervoor dat iedereen op de goede manier bezig is?
– Welke houding is nodig als je werkt vanuit een ‘kans’ en is die houding voor iedereen hetzelfde – voordat je verschillende ‘ondernemingen’ alle kanten op laat gaan en het droombeeld versnipperd raakt?

En ook hier kwamen de schaalniveaus aan de orde, met name ten aanzien van verbinding. Je wilt immers wel enigszins controle hebben en verbinding vasthouden. Hoe doe je dat?”

Het is een grote kans, maar werk vanuit adaptatie. “We zijn slim genoeg om te anticiperen op de zaken die op ons afkomen, zorg dat we dat vanuit het collectief doen.”  

Dan de oplossingsronde, waarin minder vragen maar juist antwoorden ter tafel kwamen: “Durf de stap te nemen!,” was er een van. Maar ook werd de suggestie gedaan om stemrecht vanaf 16 jaar in te voeren om de jonge generatie actiever te betrekken.” Ergens op de mindmap van deze tafel staat: het is een grote kans, maar werk vanuit adaptatie. “We zijn slim genoeg om te anticiperen op de zaken die op ons afkomen, zorg dat we dat vanuit het collectief doen.”  

En dan het stappenplan: “Stop maar gewoon met bouwen, was een van de stappen. Laten we dan eerst kijken naar de voorraad en hoe we het kunnen herverdelen. We hebben daar genoeg data voor beschikbaar. Ook werd de stap genoemd om NGO’s communities te laten vormen, om zodoende de sociale component en het gevoel van ‘saamhorigheid’ te versterken: want het werkt alleen als we met elkaar met duurzaamheid bezig gaan.”

LEEFBAARHEID

Als we nu geneigd zijn kleine stappen te zetten, halen we het niet. We zullen radicaler moeten durven ingrijpen voor een fijne leefbaarheid in de toekomst!

De man met zijn bevlogen introductie wist met de synthese wederom verhalend te zijn en voegde de drie eerste stappen (droombeeld, keerzijde en oplossingen) samen: “Dankzij het scherpe kader van de eerste groep kon de cirkel rond worden gemaakt voor alle vier de groepen.

Bij ons aan tafel – waar iedereen overigens aan stond, in plaats van zat – werd geen stip op de horizon gedefinieerd, maar werd geformuleerd waar leefbaarheid aan moet voldoen in de toekomst, te weten: ‘een goede economie, meer balans tussen mens en beleving, meer natuur, goede verdeling, ofwel meer spreiding over het land versus concentratie in steden, meer harmonie, meer sociale verbindingen, meer gemak…’.” Hier werd overigens wel genoemd dat gemak voor de een het ongemak voor een ander kan zijn.

“Wat vooral opmerkelijk was tijdens deze exercitie is dat geconstateerd werd dat veel aandacht voor de economie ervoor zorgt dat we daar onze fysieke omgeving op indelen, en ons er vervolgens ook naar gedragen. Terwijl het eigenlijk precies andersom zou moeten zijn! We zouden meer naar het gedrag van de mens moeten kijken en dáár de fysieke omgeving op moeten aanpassen. Vervolgens krijg je vanwege de fijne leefomgeving spin-off in de economie (mensen zijn gelukkig, energiek, willen bijdragen aan de maatschappij).”

Jeroen vervolgt met de wens van alle deelnemers dat er meer yin en yang moet zijn: “Individualisme is nu dermate toonaangevend dat het ‘samen’ verdrukt wordt. In gedrag, belangen, denkwijzen. Het is daarom cruciaal dat wij ons anders gaan gedragen. Misschien wel door te stoppen met de reflex van bouwen. Dat we wellicht wel meer woningen moeten bouwen, maar eerst kijken naar hoe die er nu werkelijk uit moeten zien. Want doorgaan op de weg die we zijn ingeslagen: is dat verstandig voor de leefbaarheid in de toekomst?

Waar we het met elkaar aan deze tafel over eens zijn ten aanzien van het stappenplan: als we nu geneigd zijn kleine stappen te zetten, halen we het niet. We zullen radicaler moeten durven ingrijpen voor een fijne leefbaarheid in de toekomst! Een suggestie die tijdens de vierde ronde ter sprake kwam: zijn pensioenfondsen niet de ideale verbinding tussen economie en de mens? In feite bepalen zij met hun investeringen hoe onze omgeving eruitziet. Wat als zij hun rol anders gaan zien; als sociale verbinder. Met, zoals eerder ook gezegd, een economische spin-off als resultaat. Laten we het dan meteen geen pensioenfondsen, maar toekomstfondsen noemen!”

NEVAP in 2023

De uitkomsten uit dit event ‘reversed scenario thinking’ geven de ingrediënten voor de agenda van volgend jaar.

Wij gebruiken de uitkomsten in sessies waarbij wij onze leden specifiek voor individuele tafels gaan uitnodigen om met elkaar het gesprek verder aan te gaan en tot concrete oplossingen te kunnen komen. Om de échte stappen vooruit te kunnen zetten.

We leggen wederom de directe verbindingen met elkaar. En combineren uitkomsten van dit event, de events ervoor, de verzoeken van leden en naar aanleiding van adviezen die leden aan ons als bureau hebben gegeven.

We moedigen de leden vervolgens ook aan om 1 persoon mee te nemen om mede het gesprek aan tafel aan te gaan. Dat mag een collega zijn vanuit je eigen discipline of vanuit een andere werkveld, maar het mag ook een relatie zijn waarvan jij vindt dat deze waardevol is voor het gesprek aan tafel.